مقاله نقش نماز در آرامش روان شامل 27 صفحه به صورت فایل ورد و قابل ویرایش می باشد که یکی از تحقیق های جامع و کامل در مورد  نقش نماز در آرامش روان می باشد و دارای منابع معتبر می باشد

چکیده

پژوهش حاضر با هدف بررسى رابطه تقیّد به نماز و آرامش روان در دانش‌آموزان دبیرستانى شهرستان قم انجام شده است.

براى انجام این پژوهش، ۶۰۴ نفر از دانش‌آموزان شهرستان قم در مقطع دبیرستان از مناطق چهارگانه قم به طور تصادفى انتخاب شدند.

پس از اجراى دو پرسش‌نامه (پرسش‌نامه تقیّد به نماز و پرسش‌نامه اضطراب اشپیل برگر) داده‌هاى به‌دست آمده با استفاده از فنون آمارى مربوطه تجزیه و تحلیل شد و نتایج زیر به‌دست آمد:

۱٫ بین تقید به نماز و سطح اضطراب دانش‌آموزان، رابطه معنادار وجود دارد و هر قدر تقیّد دانش‌آموزان به نماز بیشتر باشد، از آرامش روانى بیشترى برخوردار مى‌شوند.

۲٫ تقیّد دانش‌آموزان دختر به نماز بیشتر از دانش‌آموزان پسر است.

۳٫ رابطه تقیّد به نماز و اضطراب حالت، بیشتر از رابطه تقیّد به نماز و اضطراب صفت است؛ یعنى نقش تقید به نماز در کاهش اضطراب حالت بیشتر است.

کلید واژه‌ها: تقیّد به نماز، آرامش روان، اضطراب حالت، اضطراب صفت.

 

مقدمه

بى‌تردید، انسان در حیات اجتماعى خویش از عوامل متعددى تأثیر مى‌پذیرد و خود نیز در یک تعامل پیوسته با آنها بر محیط پیرامون خویش اثر مى‌گذارد؛ به گونه‌اى که در دریاى موّاج محیط، گاهى به تلاطم مى‌افتد و تحت تأثیر موج‌هاى سنگین قرار مى‌گیرد؛ حرکت مى‌کند و گاهى از حرکت باز مى‌ایستد؛ گاه نظاره مى‌کند، به عقب برمى‌گردد یا به جلو مى‌رود؛ گاهى نگران و ملول است و آرامش قلبى ندارد و به آینده امیدوار نیست. گاهى نیز نورانى و با نشاط است و با اطمینان خاطر، وظایف انسانى خود را انجام مى‌دهد.

انسان‌ها به طور طبیعى، افزون بر تأثیرپذیرى‌هاى پیرامونى، از باورها و عملکردهاى خود نیز تأثیر مى‌پذیرند. در واقع، انگیزه‌هاى درونى، به باورهاى درونى و واکنش‌هاى افراد وابسته است. از این رو، برخى افراد با انگیزه‌اى بسیار قوى در حیات بشرى خود فعالیت مى‌کنند و بعضى، نشاط و شادابى کمترى دارند و بیشتر گرفتار نگرانى هستند.

در میان آموزه‌هاى دینى، عبادت و ذکر خدا از جایگاه ویژه‌اى برخوردار است و در ایجاد بهداشت روانى و آرامش روانى افراد نقش اساسى دارد؛ چنان‌که بعضى از بزرگان فرموده‌اند: تا زمانى که سلامت و بهنجارى اعتقادى حاصل نشود، سلامت روانى هم حاصل نمى‌گردد.۲ از نظر روان‌شناسان، بیشتر بیمارى‌هاى روانى که از فشارهاى روانى و ناکامى‌هاى زندگى برمى‌خیزد، در میان افراد غیرمذهبى دیده مى‌شود. کارل یونگ۳مى‌گوید: در طول سال‌ها درمان بیمارى‌هاى روانى، حتى یک بیمار را ندیدم که مشکل اساسى‌اش نیاز به گرایش دینى در زندگى نباشد. به جرئت مى‌توان گفت همه بیماران روانى به این دلیل بیمار شده‌اند که از درون‌مایه‌هاى دینى در زندگى بى‌بهره بودند و تنها وقتى به طور کامل درمان شدند که به دین و دیدگاه‌هاى دینى بازگشتند.۴ افراد مذهبى به هر نسبت که ایمان محکمى داشته باشند، از بیمارى روانى دورتر هستند. از این رو، یکى از پى‌آمدهاى زندگى در عصر حاضر که برآمده از ضعف ایمان مذهبى است، افزایش بیمارى‌هاى روانى و عصبى است.

خداوند در قرآن کریم مى‌فرماید:

الَّذِینَ آمَنُوا وَ تَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُمْ بِذِکْرِ اللّهِ أَلا بِذِکْرِ اللّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ.(رعد: ۲۸) آنها که به خدا ایمان آورده‌اند، دل‌هاشان به یاد خدا آرام مى‌گیرد. آگاه باشید که تنها یاد خدا آرام‌بخش دل‌هاست.

از جمله آثار یاد خدا آرامش خاطر است و این اثر، در اقامه نماز آشکار است؛ زیرا اقامه نماز، سبب آرامش خاطر و رفع نگرانى‌ها مى‌شود: «أَقِمِ الصَّلاةَ لِذِکْرِی(طه: ۱۴)؛ نماز را به خاطر یاد من به پا دارید».

پیامبر گرامى اسلام صلى‌الله‌علیه‌و‌آله مى‌فرماید:

مثل البیت الّذى یذکر اللّه‌ تعالى فیه و البیت الّذى لایذکر اللّه‌ فیه کمثل الحى و المیّت؛۵ مَثَل خانه‌اى که در آن از خدا یاد مى‌شود و خانه‌اى که در آن یادى از خدا به میان نمى‌آید، مَثَل زنده و مرده است.

یعنى خانه و دلى که خدا در آن یاد مى‌شود، آباد و آرام است و خانه و دلى که از یاد خدا تهى است، ویران و تاریک است و اندوه و آشفتگى آن را فرا گرفته است.

پژوهشگران مختلفى در سراسر جهان درباره تأثیر مذهب، محیط‌هاى مذهبى و آداب و رسوم دینى در سلامت روانى افراد، بهداشت روانى جامعه و بهبودى بیماران روانى و مقاوم کردن افراد در برابر رخدادهاى دردناک و ایجاد آرامش پژوهش کرده‌اند و به دست‌آوردهاى مهمى رسیده‌اند. با وجود اختلاف روش‌ها، محیط‌ها و موضوع‌هاى مورد بررسى، تقریباً همه این پژوهش‌ها تأیید مى‌کنند که در محیط‌هاى مذهبى و جامعه‌هایى که ایمان مذهبى در آنها بیشتر است، میزان اختلال‌هاى روانى و به‌ویژه افسردگى به طور محسوسى کمتر از میزان آنها در محیط‌ها و جوامع غیر مذهبى است و افراد مذهبى به طور کلى، در مقایسه با دیگران سلامت روانى بیشترى دارند. در ادامه به برخى از این پژوهش‌ها اشاره مى‌کنیم:

الف) پالینکاس۶ (۱۹۸۲ م.) با بررسى نقش سخنرانى‌ها و موعظه‌هاى مذهبى در کاهشنگرانى چینى‌هاى مسیحى مهاجر مقیم سان دیه گو، مى‌گوید مراسم مذهبى براى این افراد نوعى حالت حمایتى ایجاد مى‌کند؛ زیرا دوستى‌هاى رهایى‌بخش و شفا دهنده مرتبط با حالت‌هاى روحانى، براى آنها سلامتى روانى ایجاد مى‌کند.

نتایج این پژوهش نشان مى‌دهد که حضور در مکان‌ها و مراسم مذهبى، به کاهش میزان نگرانى‌ها و احساس تنهایى افراد مى‌انجامد.

ب) موریس۷ (۱۹۸۳ م.) با اجراى آزمون اضطراب و افسردگى در مورد مردان و زنانبیمار، و بررسى تأثیر زیارت اماکن مقدسه بر نگرانى‌ها و افسردگى‌ها، به این نتیجه دست یافت که جوّ مذهبى موجود در این مکان‌ها با ایجاد امیدوارى و تقویت ایمان مذهبى افراد، به کاهش نشانه‌هاى نگرانى و افسردگى در افراد مى‌انجامد.

ج) هربرت نبسون در پژوهش خود در دانشگاه هاروارد امریکا نشان داد که وقتى مردم دعا مى‌کنند و نماز مى‌خوانند، فشار خونشان به گونه‌اى محسوس کاهش مى‌یابد، میزان متابولیسم بدن و شمار ضربان قلب و تنفس، بسان واکنش‌هاى آرام‌بخش تنظیم و تعدیل مى‌شود؛ حالتى که در بسیارى از موارد، حتى با قوى‌ترین داروها غیرممکن است.۸

د)کونیگ۹ (۱۹۹۴ م.) با پژوهش درباره نسبت مذهب با سلامت روانى افراد ثابت کردکه مذهب براى افراد در برابر عوامل زیان‌آور و تنش‌زاى محیطى یک سپر دفاعى ایجاد مى‌کند. وى با بررسى متن‌هاى مذهبى مسیحى و یهودى اظهار مى‌دارد حدیث‌ها، باورها و مراسم مذهبى، سلسله گسترده‌اى از پى آمدهاى مثبت و استحکام‌بخش روان‌شناختى در افراد بزرگ‌سال ایجاد مى‌کند. همچنین کونیک (۱۹۹۸ م.) در یک پژوهش میدانى، نقش مقابله‌هاى مذهبى و میزان اثرگذارى مسائل عبادى را در یک گروه ۴۵۵ نفرى از بیماران طبى بررسى کرد. در این پژوهش، ۴۲% افراد تصریح کردند که یک یا چند عامل مذهبى آنان را در مقابله با بیمارى یا به طور کلى در زندگى یارى رسانده است. همچنین ۷۳% گفتند از مذهب و اعمال مذهبى به عنوان یک برنامه مقابله‌اى بهره مى‌گیرند؛ زیرا نقش بسزایى در آرامش روانى آنان دارد.

ه) نتایج پژوهش دیگرى بر روى ۲۵۰ بیمار در یکى از بیمارستان‌هاى لندن نشان داد که ۷۹% از آنان از باورهاى مذهبى‌شان به عنوان روش مقابله استفاده مى‌کنند (کینگ،۱۰۱۹۹۹ م.؛ به نقل از: هاریسون،۱۱۲۰۰۱ م.).

و) گارتز و همکارانش (۱۹۹۱ م.) در زمینه سلامت روانى و باورهاى مذهبى، شش مقاله را بررسى کردند و دریافتند که در تمام این بررسى‌ها، میان باورهاى مذهبى و سلامت روانى رابطه مثبتى وجود دارد.

ز) همچنین کیت۱۲ (۱۹۹۲ م.) تأکید دارد که مذهب مى‌تواند جاى‌گزینى براى همهمؤلفه‌هاى تأثیرگذار همچون عوامل اجتماعى، سیاسى، اقتصادى و خانوادگى شود. نیز مذهب مى‌تواند در رضایت و تعادل و سلامت روانى فرد نقش اساسى داشته باشد (به نقل از: بیان‌زاده، ۱۳۷۹ ه . ش).

ح) کولکاى۱۳ (۱۹۸۶ م.) تأثیر نماز و دعا را در کاهش نگرانى‌ها بررسى کرد و در اینبررسى، ۴۲% افراد نمونه او، گزارش کردند که نماز نگرانى‌ها را پایین مى‌آورد.

جهت دانلود متن کامل مقاله نقش نماز در آرامش روان کلیک نمایید